Wat is nieuw?
Vlucht in beeld is een bètaproduct dat nog volop groeit. Hier staan de nieuwste dingen bovenaan. Mis je iets of werkt iets niet? Mail naar info@processware.nl.
- 💡 En er was lichtBij nacht was het in 3D tot nu toe overal even donker, behalve op de vliegvelden. Nu gaan in dorpen en steden de lantaarns aan. Dichtbij staan ze langs de straten, met een warme plas licht op de stoep; van hoger worden de straten linten van licht, tot je zo'n 9 kilometer hoog hangt. Vlieg je nog hoger mee, dan zie je de gloed van de steden zelf, uit de echte satellietopname van de aarde bij nacht van NASA (Black Marble). Eerlijk is eerlijk: waar de lantaarns precies staan weten we niet, want daar is geen landelijk bestand van. We zetten ze om de ruim 30 meter langs de gemeentelijke straten met huisnummers in de bebouwde kom, uit het Nationaal Wegenbestand van Rijkswaterstaat (PDOK). Een polderweg met hier en daar een boerderij blijft dus donker, een woonwijk niet. Het beeld klopt in grote lijnen, maar de lantaarn voor je eigen deur staat in het echt misschien net een stukje verderop. De lantaarns zijn er alleen in Nederland en gaan aan in de schemering. De eerste keer dat je ergens komt, duurt het even voordat ze er staan; daarna gaat het snel.

Emmeloord bij nacht van zo'n 3,5 kilometer hoogte: de lantaarns langs de straten in de wijken. - 🚧 Ongevallen en files op de weg, en de traumaheli erbijOp de kaart staat een nieuwe laag 🚧 Verkeer (NDW), en in 3D het vinkje verkeer. Je ziet dan de ongevallen, files en stilstaande voertuigen op de weg, elke minuut ververst uit de open data van het Nationaal Dataportaal Wegverkeer (NDW). Een ongeval is een rood uitroepteken met hoe lang geleden het gemeld is, een file een rode lijn over de weg (oranje voor langzaam rijdend verkeer) met de lengte erbij. En dan de koppeling: vliegt een helikopter laag of staat hij aan de grond binnen 3 km van een ongeval, dan zie je dat meteen in de lijst en bij het toestel, met de file in de buurt, bijvoorbeeld 'Laag bij een ongeval op 0,9 km, gemeld 12 min geleden · file 3,7 km'. Let wel: dat is een koppeling op afstand en hoogte, geen bevestiging dat de heli voor dat ongeval komt. De meldingen van het NDW zijn niet gecontroleerd, en de soort ongeval staat er meestal niet bij. Bij ongevallen en files staat nu ook de weg (bijv. A16), zo'n heli-bij-ongeval komt met de plek in het logboek, en in 3D hangen boven de snelweg de matrixborden zoals ze op dat moment staan: rode kruizen, snelheden met of zonder rode ring, pijlen en het einde van de beperking. Nieuw in 3D is ook het vinkje 🚗 auto's: nagebootst verkeer op de snelwegen en provinciale wegen, overal in Nederland waar je met de camera bent. Welke auto waar rijdt is verzonnen, maar hoeveel er rijden, hoe hard en hoe groot (auto, bus, vrachtwagen) komt elke minuut uit de meetlussen van het NDW. Staat er een file, dan staan de auto's in 3D ook stil.
- ✈ Zes cockpits, en wisselen met toets CDe cockpit in 3D is niet meer altijd een 737-800. Er zijn er nu zes: de Boeing 737-800, de Airbus A320 (voor alle Airbussen en de A220), de Boeing 777 (ook voor de 747, 767, 787 en MD-11), de Embraer E190 (alle Embraers), de Bombardier CRJ700 (de CRJ's) en de Eurocopter EC135 voor alle helikopters, ook de militaire. Bovenin staat steeds welke cockpit het is, en of het die van het toestel zelf is. De nieuwe cockpits komen uit de vrije vliegsimulator FlightGear (GPL), door ons omgebouwd: de live schermen staan op de schermen van het model, en de gashendels, het stuur, de kleppen- en gestelhendel bewegen mee (geschat), in de helikopter ook de meters, de stuurknuppel en de collective. De makers staan onder in beeld en op de modellenpagina, waar je nu ook in alle cockpits kunt rondkijken. Bij het volgen van een toestel wissel je met toets C tussen buiten en de cockpit, en de kaart heeft bij elk toestel met een cockpit de knop ✈ Cockpit.
- ✈ Neem plaats in de cockpit (work in progress)In 3D staat nu de knop ✈ Cockpit. Je zit dan op de stoel van de gezagvoerder van een lijn- of vrachtvliegtuig en vliegt mee, live. De schermen werken: de PFD met kunsthorizon, snelheid en hoogte, de ND met koers en het verkeer om je heen, de motorschermen, en in het autopilotpaneel de gekozen koers en hoogte. Hoogte, snelheid, koers, de autopilotstanden en de transpondercode zijn echt, zoals het toestel ze uitzendt. De motorstand, de gashendels, het stuur en de kleppen zenden toestellen niet uit; die schatten we uit de vliegfase, en dat staat er ook bij. De FMC kun je doorklikken (voortgang, route en toestel), met de radio COM1 zet je de nagebootste torenradio aan of uit, en je hoort de motoren, de wind, de baan, het gestel en bij de landing de hoogte-callouts. Rondkijken doe je door te slepen, zoomen met het scrollwiel of door te knijpen op je telefoon, en dubbelklikken zet de blik terug. Ook de 📺 tv neemt de cockpit nu mee: om de keer zie je een landing helemaal vanuit de cockpit, tot het toestel is uitgeremd, of een start tot in de klim. Eerlijk is eerlijk: het interieur is voor elk toestel dat van een Boeing 737-800, ook als je in een Airbus zit; dat staat in beeld. Het 3D-model is van hakai315 op Sketchfab (CC BY 4.0), door ons aangepast. Het is nog in aanbouw: de opschriften op de panelen worden scherper, en later volgen andere cockpits.

Op finale bij nacht vanuit de cockpit: PFD, ND en de motorschermen met live gegevens, buiten de baanverlichting. 
Op finale voor Schiphol: de naderingsverlichting en de drempel recht vooruit, links het platform in de nacht. - Meer gesprek op de torenradioDe nagebootste torenradio zei tot nu toe vier dingen: vrij om te starten, over naar Departure, vrij om te landen en over naar Ground. Daar is een hoop bijgekomen, en alles komt uit wat er echt gebeurt. Een toestel op de nadering meldt zich nu eerst zelf ("Schiphol Tower, K L M one two three, established ILS runway one eight right") en de toren laat het doorgaan, met een volgnummer als er nog iemand voor zit. Staat een toestel bij de baankop klaar, dan vraagt de piloot om vertrek en laat de toren opstellen, en als er net iemand op korte finale zit: "behind the landing Boeing, line up and wait, behind". Landt er kort na een zwaar toestel iemand op dezelfde baan, dan waarschuwt de toren voor zog ("caution wake turbulence"). Na de landing stuurt de toren het toestel van de baan af via de taxibaan waar het echt bij is ("vacate via victor four"), of met haast als er al iemand aankomt. Begroetingen, de wind en de volgorde van de zinnen wisselen per toestel, zodat het niet elke keer hetzelfde klinkt.
- 📺 Niks op tv? Zet Schiphol opNiks op tv en geen zin om naar Schiphol te rijden? In 3D staat nu de knop 📺 tv. Klik erop, leun achterover en de camera doet de rest: hij wisselt vanzelf tussen landingen, starts, taxiënde toestellen en pushbacks, zoals je ze onder de toren bij 'volg vanzelf' hebt aangevinkt, en zoekt steeds op wat er op dat moment het spannendst is. Een landing komt om en om van links en van rechts binnen, met een close-up op de straalomkeerders en het uitrollen tot de afrit; een start wordt gevolgd tot in de klim. Alles live, met echte vluchtdata en onze eigen 3D-modellen. 's Avonds is het vanzelf nacht, met de baan- en platformverlichting. Het zijpaneel blijft staan, zodat je ziet wat er vliegt; de knoppenbalk verschijnt zodra je de muis beweegt, en Esc zet de tv weer uit. Werkt op elke 3D-pagina, het mooist vanuit een verkeerstoren.

Een landing in de tv-stand: de camera draait van opzij naar recht achter het toestel. 
's Avonds vanzelf nacht: een A319 op het platform van Schiphol, met de gloed van de schijnwerpers en het zijpaneel dat blijft staan. - Een luchthaven bij nacht, zoals hij er echt uitzietDe nacht in 3D is flink opgeknapt. Gebouwen zijn 's nachts nu echt donker, met hier en daar een verlicht raam. De taxibanen van de torenvelden hebben groene hartlijnlichten en blauwe randlichten (uit OpenStreetMap), en boven de platformen hangt de gele gloed van de schijnwerpers; van veraf vervagen de kleine lichtjes, zoals in het echt. De baanverlichting volgt de landingsrichting: de laatste 600 meter zijn de randlichten geel, en op de grote banen is de middellijn de laatste 900 meter om en om rood en wit en de laatste 300 meter rood. Toestellen zijn 's nachts niet meer verlicht alsof de zon schijnt, en bij de nadering zie je de bundel van de landingslichten vóór het toestel.

Op finale bij nacht: naderingsverlichting, de groene drempel en de randlichten van de baan. 
Van achteren op finale: de groene taxibaanlichten en blauwe randlichten over het hele veld. - Wielen draaien, en een rookwolkje bij het landenIn 3D rollen de wielen van de eigen toestellen nu mee met de snelheid over de grond, en na de start lopen ze in een paar seconden uit. Komt een toestel neer, dan gaan de wielen in één klap op toeren en geeft het rubber een wolkje rook op de plek waar de hoofdwielen de baan raken. Of en wanneer een toestel landt, leiden we af uit wat het zelf uitzendt (in de lucht of op de grond); de rook zelf is natuurlijk nagebootst. Bij de grote toestellen met een bogie van vier of zes wielen per poot draait voorlopig alleen het neuswiel mee.
- Zie of hoor je iets wat er niet op staat? Meld hetStraaljagers en andere militaire toestellen zenden vaak hun positie niet uit; dan kan geen enkele ontvanger ze zien en staan ze ook hier niet. Onder de live kaart staat nu de knop 👀 Ik zie of hoor iets wat er niet op staat. Je kiest wat het was, of je het zag of hoorde, hoeveel, wanneer en waar je was. De melding staat dan een uur op de kaart als stippelcirkel met een vraagteken: een melding van een bezoeker, geen meting. Melden meer mensen rond dezelfde tijd en plek iets, dan wordt de cirkel steviger. Alle meldingen van de afgelopen 30 dagen staan onder Nood & GPS. Op Hoe werkt dit staat waarom straaljagers soms ontbreken. De plek wordt op ongeveer een kilometer afgerond bewaard, zonder IP-adres.
- Kijk mee vanuit negen verkeerstorensOnder 3D zit nu een menu ▾ met de verkeerstorens: Schiphol, Lelystad, Eindhoven, Rotterdam, Eelde, Maastricht, Gilze-Rijen, Leeuwarden en Volkel. Je staat dan op de hoogte van de verkeersleiders en kijkt mee met het echte verkeer. De plek van de meeste torens is gemeten in het landelijke hoogtebestand (AHN) en nagekeken op de luchtfoto; waar de hoogte van de verkeersleiders niet bekend is, staat er ≈ voor. Bij Leeuwarden en Volkel hebben we de toren niet kunnen vinden: daar sta je midden op het veld, op een geschatte 30 meter. De nagebootste torenradio praat nu ook buiten de torenpagina's, over het toestel dat je volgt, zodra het op een baan landt of ervan opstijgt. En bij Eindhoven, Rotterdam, Eelde en Maastricht kiest de knop voor de echte radio (LiveATC) zelf het kanaal van de baan van het gevolgde toestel, zoals bij Schiphol al kon. Of die ontvangers op dat moment uitzenden, ligt bij LiveATC.
- Vluchtmeter, noodcodes, GPS-storing en banen in gebruikBij een toestel met een route loopt nu een vluchtmeter mee: een ruwe schatting van wat de vlucht tot nu toe kost en opbrengt, van brandstof en bemanning tot tickets en vracht (hoe dat gerekend wordt staat op Hoe werkt dit). Op /noodcodes staan de toestellen die 7700 (nood) of 7600 (radio kapot) uitzonden, en toestellen die terugkeerden of uitweken naar een ander veld dan hun route zegt. Op /gps-storing zie je per dag waar toestellen een onnauwkeurige GPS-positie meldden, een teken van storing. Op de live-pagina van een vliegveld staat welke banen het afgelopen uur gebruikt werden, afgeleid uit wat wij zelf zien. Voor meldingen zijn er drie nieuwe regels: een toestel dat op deze koers over je plek gaat komen, een noodcode in de buurt, en een dagoverzicht. Verder: de motoren en kleppen van de 3D-toestellen hebben de kleur van de maatschappij, de toestellen op de 2D-kaart hebben het silhouet van hun eigen 3D-model, met de knop m·km/u schakel je naar voet en knopen, en kleine, langzame vliegtuigen zoals een Cessna slingeren in 3D niet meer heen en weer.
- Wereldkaart met alle satellieten rond de aardeOp de ISS-pagina staat een wereldkaart met alle actieve satellieten rond de aarde, vele duizenden. De bekende krijgen een eigen kleur en baan: het ISS en het Chinese station Tiangong met hun ruimteschepen, de Hubble-telescoop, aardobservatiesatellieten als Sentinel, Landsat, Terra en Aqua, weersatellieten als MetOp en Meteosat, en NASA's verbindingssatellieten TDRS. De rest zet je aan of uit per groep: Starlink, OneWeb, navigatie (GPS, Galileo en de andere), geostationair en overige. Elke satelliet is aan te klikken: je ziet wat hij doet, hoe hoog en hoe snel hij vliegt, hoe vaak per dag hij rond de aarde gaat en waar hij heen gaat. Bij aardobservatie- en weersatellieten opent een knop hun eigen gratis beelden (Copernicus, NASA Worldview, EUMETSAT), op de plek waar hij nu overvliegt. De kaart kan ook op volledig scherm. De banen rekenen we zelf door met de openbare baanelementen van CelesTrak.
- Helikopters: boven welke plaats?Bij een helikopter staat nu bij de naam boven welke plaats hij hangt, in 3D, in de lijst en in het venster op de kaart: 'boven Utrecht'. Handig bij een politie- of traumahelikopter die minutenlang boven een stad cirkelt; op de luchtfoto zag je niet welke. De plaatsnaam komt van de Locatieserver van PDOK (alleen boven Nederland).
- Vlieg mee met het ISS, en krijg een seintje als je het kunt zienOp /3d/iss opent de 3D-weergave meteen achter het internationale ruimtestation, waar het ook is boven de aarde. Met de knop 🔔 in het ISS-paneel krijg je een pushmelding, ongeveer tien minuten voordat het ISS met het blote oog te zien is boven jouw plek: in de zon, terwijl het bij jou al donker is, en minstens 15 graden boven de horizon. Dat werkt overal ter wereld; je plek wordt op ongeveer 10 km afgerond bewaard. Het kan ook als vinkje bij de gewone meldingen van een plek.
- Torenradio: hoor de verkeersleider (nagebootst)In de verkeerstoren van Schiphol staat een knop 📻 torenradio. Dan hoor je de verkeersleider en de piloten praten, gelijk met wat je ziet: gaat een toestel op de Polderbaan rollen, dan krijgt het zijn startklaring ('KLM seven five niner, runway three six left, cleared for take-off') en herhaalt de piloot hem; op korte finale volgt de landingsklaring, na het uitrollen 'contact Ground' en na de start 'contact Departure'. Het is nagebootst, met de computerstemmen van je eigen browser, op basis van de echte bewegingen van de toestellen en het echte weer; geen opname van de echte verkeersleiding. De verkeersleider heeft steeds dezelfde stem, elke piloot een eigen stem en toonhoogte. Wat er gezegd wordt, staat er ook als tekst bij.
- Luister mee met de verkeersleiding, gelijk met het beeldIn de verkeerstoren kies je nu een kanaal (op Schiphol de toren van een van de banen, of de nadering) en druk je op 🎧 luister mee. Dan opent de speler van LiveATC.net in een nieuw tabblad; druk daar op afspelen en laat dat tabblad openstaan. Zo'n uitzending loopt tientallen seconden achter op de werkelijkheid, en daarom kun je het 3D-beeld even ver laten achterlopen: met de schuif 'beeld later' zet je het gelijk, op het gehoor. Hoor je 'cleared for take-off', dan hoort het toestel op dat moment te gaan rollen. De stand wordt per toren onthouden; buiten de toren is alles gewoon weer live.
- Toren: kies wat je volgt, en hoor de toestellenIn de verkeerstoren kies je nu zelf wat de toren uit zichzelf volgt: landingen, starts, taxiënde toestellen of een pushback van de gate, los of in combinatie. Een landing of start gaat altijd voor. Toestellen verder dan 15 kilometer laat de toren weg; die zie je in het echt ook niet meer. En er is geluid, met de knop 🔇 geluid onderin (ook buiten de toren). Het is nagebootst, geen opname, maar het rekent wel echt vanaf de plek van de camera: dichtbij harder, een start harder dan een landing, van ver vooral gerommel, het geluid komt op afstand later aan dan je het toestel ziet, en de toon zakt als het voorbij is. Taxiënde toestellen rijden bovendien vloeiender: niet meer stoppen en weer vooruitschieten, maar een paar seconden vertraagd en rustig tussen de gemeten punten door.
- Kijk live mee vanuit de verkeerstorenNieuw in 3D: sta in de verkeerstoren van Schiphol of Lelystad Airport en kijk mee met het echte verkeer. De camera staat op de plek van de toren en op de hoogte waar de verkeersleiders zitten: zo'n 90 meter op Schiphol, 22 meter in Lelystad, zoals de luchthavens zelf opgeven. De plek van de Schipholtoren is gemeten in het Actueel Hoogtebestand Nederland, waarin hij keurig op zijn 101 meter uitkomt. Het torengebouw zelf wordt weggelaten zolang je erin staat, anders kijk je tegen de muren van je eigen toren aan. Uit zichzelf kijkt de toren mee met zijn eigen verkeer: het toestel dat het dichtst bij op het veld taxiet of vlak erboven landt of opstijgt. Slepen is rondkijken, scrollen of knijpen is de verrekijker, en een toestel aanklikken volgt dat toestel. De link is te delen, bijvoorbeeld vluchtinbeeld.nl/boven/schiphol/toren, en staat ook op de pagina van beide luchthavens. Wat je ziet is een nagebouwde wereld met de echte posities van de toestellen, geen camerabeeld uit de toren.
- De landingsbanen gaan 's nachts aanDe toestellen hadden hun verlichting al; nu hebben de luchthavens die ook. Zodra de zon onder is, verschijnen in 3D de banen zoals ze er in het echt bij liggen: witte randlichten langs beide zijkanten, een groene rij dwars op de drempel, links ervan de PAPI — de vier lampen waaraan een piloot ziet of hij op de juiste daalhoek zit — en vóór de drempel de naderingsverlichting, een rij die bijna een kilometer het veld uit loopt met dwarsbalken en een wit flitsje dat er naar de baan toe rent. De naderingsverlichting, het flitsje en de PAPI branden, net als in het echt, alleen aan de kant waar geland wordt. Welke kant dat is, zendt een luchthaven niet uit, maar het verkeer verraadt het: hangt er een toestel laag op de verlengde middellijn met de neus naar de baan, dan gaat die kop aan, tot tien minuten na de laatste landing. Volg je 's nachts een toestel op finale, dan vlieg je daar nu recht op af. De PAPI rekent echt: vanaf de plek van de camera zie je twee wit en twee rood als je precies op de daallijn van drie graden zit, alles wit als je te hoog zit en alles rood als je te laag zit. Van opzij of van achteren, bijvoorbeeld vanuit de toren, zie je hem niet, net als in het echt. Waar de drempel een stuk de baan op ligt, zoals op de 36C van Schiphol, staan drempel en PAPI ook daar. Alle verlichte banen binnen 120 kilometer doen mee, dus vanaf elke plek in Nederland zie je de velden in de wijde omtrek liggen: bij Emmeloord zijn dat negentien banen op twaalf velden. De banen komen uit OurAirports, hetzelfde openbare project waar ook onze luchthavennamen vandaan komen.
- Zoeken naar iets bijzonders: filter op de kaart en in de lijstBoven Nederland hangen er al gauw honderd toestellen tegelijk, en de meeste daarvan zijn de 737's en A320's die hier de hele dag overkomen. Naast de straal staat nu een keuze 'toon'. Zet je die op 'bijzonder', dan verdwijnt die dagelijkse lijnvloot uit de lijst én van de kaart, en blijft over wat het kijken waard is: een 747 of een MD-11, propellervliegtuigen, zakenjets, militair verkeer, helikopters en sportvliegtuigen. Er zijn ook losse keuzes voor militair, helikopters en klein & sport. De lijst van heel Nederland laat zich bovendien helemaal uitklappen, in plaats van de eerste dertig met daaronder 'en nog zoveel toestellen'.
- Op de grond stonden de toestellen scheef en te hoogWie in 3D een landing volgde, zag het toestel na het aanzetten nog een meter of veertig boven de baan zweven tot het grondsignaal binnenkwam, en daarna soms met de neus schuin omhoog over de baan rijden. Allebei opgelost. De hoogte ging mis omdat gps-hoogte en de hoogte van het maaiveld in de scène twee verschillende maten zijn zodra er geen hoogtemodel geladen is; dat rekent de site nu netjes naar elkaar om. De scheve stand kwam doordat de neus omhoog of omlaag wordt afgeleid uit de daalsnelheid tegen de grondsnelheid — op de grond schommelt de gemeten hoogte terwijl het toestel maar twintig knopen rijdt, en dan wordt daar een klimhoek van vijfenveertig graden uit gerekend. Op de grond staat het toestel nu gewoon vlak. Meteen meegenomen: een taxiënd toestel schoof tussen twee metingen tientallen meters het gras in, omdat het werd doorgerekend met de laatste bekende snelheid terwijl het in werkelijkheid al stilstond voor een kruising. Onder de zestig knopen rekenen we niet meer vooruit, en blijft het op de taxibaan.
- Makers van de modellen er weer bijVoor bijzondere types — militaire toestellen, politie- en traumahelikopters — gebruiken we modellen van makers op Sketchfab, onder een CC BY-licentie. Die licentie vraagt om naamsvermelding, en dat hoort ook gewoon zo. Bij elk model op de modellenpagina staat nu of het van onszelf is of van wie het komt, met een link naar het origineel, en op 'Hoe werkt dit' staat de hele lijst bij elkaar.
- Onderstel uit, kleppen omlaagEen toestel dat in de nadering zit, laat in 3D nu zijn landingsgestel uitklappen en zijn kleppen zakken, en na het opstijgen trekt het het gestel weer in. Het gestel komt uit onder ongeveer 600 meter, de kleppen gaan in stappen omlaag naarmate het toestel afremt. Let op: ADS-B zendt dit niet uit. Geen enkel toestel vertelt of zijn gestel uit is of in welke stand de kleppen staan; dit is een schatting uit hoogte, daal- of klimsnelheid en snelheid, volgens de gewone procedures. Het klopt dus meestal, maar niet per se bij dat ene toestel dat het anders doet. De 737-familie, de A320-familie en de E-jets hebben het al; de andere modellen volgen.
- Hoogtes klopten niet bij hoge luchtdrukToestellen zenden hun hoogte uit ten opzichte van een vaste luchtdruk van 1013 hPa. Staat de barometer hoog, zoals nu op 1028 hPa, dan is die drukhoogte ruim 400 voet (ongeveer 180 meter) lager dan de werkelijke hoogte: een toestel op de landingsbaan meldde dan -100 meter en kwam in 3D onder het maaiveld aanvliegen. De site rekent dat nu om: bij voorkeur met de gps-hoogte die het toestel zelf uitzendt, anders met de luchtdruk die laagvliegende toestellen doorgeven. Daarmee staan de toestellen, hun spoor en het gordijn in 3D op de goede hoogte, en klopt ook de hoogte in de lijst en het logboek beter.
- De modellen van dichtbij bekijkenOnder 'Modellen' in het menu staan alle toestelmodellen los van elkaar: draaien, inzoomen en bij de toestellen die het al hebben het landingsgestel uitklappen en de kleppen laten zakken. Je kunt ook de verlichting laten zien op de plek waar de site ze 's nachts tekent. Handig als je wilt weten hoe een type eruitziet, en voor ons om te zien of een nieuw model goed staat.
- Eigen toestelmodellen in 3D, met kleurstellingDe toestellen in 3D zijn opnieuw gemaakt: eigen modellen op ware maat, met een eigen Vlucht in beeld-kleurstelling in plaats van effen wit, en zoveel mogelijk per type in plaats van per familie. Een A321neo ziet er nu anders uit dan een A319, en een Cessna is geen Hercules meer. Militaire toestellen hebben een militaire kleurstelling, en een EC135 of AW139 van de politie of een traumahelikopter krijgt, als hij aan zijn registratie of roepnaam te herkennen is, de kleuren die daarbij horen. Dit is nog in opbouw: een aantal modellen wordt nog mooier gemaakt, en types zonder eigen model krijgen voorlopig het model dat er het meest op lijkt. Dit zijn de modellen die je nu in 3D tegenkomt:
Verkeersvliegtuigen

A319 
A320 
A320neo 
A321 
A321neo 
A220-100 
A220-300 
A330-200 
A330-300 
A330-900neo 
A350-900 
A350-1000 
A380 
A340-300 
A340-600 
737-700 
737-800 
737-900 
737 MAX 8 
737 MAX 9 
747-400 
747-8 
767-300 
777-200ER 
777-200LR 
777-300ER 
787-8 
787-9 
787-10 
MD-11 Regionaal
Embraer E175 
Embraer E190 
Embraer E195 
E190-E2 
E195-E2 
CRJ200 
CRJ700 
CRJ900 
ATR 42 
ATR 72 
Dash 8 Q400 
Saab 2000 
BAe Jetstream 31/32 Zakenjets en kleine vliegtuigen
Embraer Phenom 300 
Pilatus PC-24 
Challenger 650 
Global 6000 
Gulfstream 
Falcon 8X 
Falcon 8X PH-UTL 
Pilatus PC-12 
King Air 90 
Cessna 172 
Swearingen Metro 
Stampe SV-4 
Piper PA-28 
Cessna TR182 Turbo Skylane RG 
Tecnam P2006T 
Zweefvliegtuig 
Heteluchtballon Helikopters
EC135 traumaheli 
EC135 politie 
AW139 
AW139 politie 
Airbus H175 
H175 SAR 
Airbus H155 / Dauphin 
Bell 407 
NH90 Militair
C-130 Hercules 
C-17 
RC-135 Rivet Joint 
KC-135 Stratotanker 
KC-390 
F-16 
F-35 
Eurofighter 
L-39 
Chinook - In 3D de hele vlucht, met een gordijn tot de grondKlik in 3D een toestel aan of volg het, dan zie je de complete vlucht sinds het opstijgen als lichtblauwe lijn door de lucht. Daaronder hangt een doorzichtig gordijn tot aan de grond, zodat je in één oogopslag ziet hoe het toestel geklommen is, hoe lang het op kruishoogte vloog en waar het de daling inzette. Het spoor komt van OpenSky Network, dezelfde bron als de doorgetrokken lijn op de kaart. Kent OpenSky een toestel niet, dan blijft alleen het korte eigen spoor staan.
- Verlichting in het donkerZodra de zon onder is, krijgen de toestellen in 3D hun lampen: rood op de linkervleugel, groen op de rechter en wit achter, een rode lamp die boven en onder de romp knippert, witte flitsers op de vleugeltips en, in de laatste tweeduizend voet voor de landing en op de startbaan, landingslichten. Aan de kleuren zie je zo ook in het donker welke kant een toestel op vliegt. Dit is de verlichting die elk vliegtuig voert, geen meting per toestel: wat een individuele piloot aan- of uitzet, zendt het toestel niet uit.
- De echt gevlogen route, vanaf het opstijgenKlik je een toestel aan, dan zie je nu waar het werkelijk vandaan kwam: een doorgetrokken lijn vanaf het vliegveld van vertrek, precies zoals er gevlogen is — met de bochten langs de luchtwegen, om afgesloten gebieden heen en de aanvlieg- en vertrekroutes rond de vliegvelden. Die gegevens komen van OpenSky Network, een onderzoeksnetwerk met ontvangers door heel Europa. Vóór het toestel blijft een stippellijn naar de bestemming staan: dat deel moet nog gevlogen worden, dus dat is een verwachting en geen meting. Kent OpenSky een toestel niet, dan zie je de oude stippellijn via het toestel. En ook bij een vluchtnummer waarvan de route niet klopt, zie je nu waar het toestel echt vandaan kwam.
- Startbeeld draait nu om SchipholKom je binnen zonder eigen plek, dan zie je nog steeds heel Nederland, maar het ankerpunt ligt nu op Schiphol in plaats van op het geografische midden bij Amersfoort. Daar hing namelijk zelden iets: 'nu het dichtst bij' wees dan naar een toestel op tien kilometer hoogte boven een weiland. Boven Schiphol is altijd wat te zien. Kies je eigen plek met de 📍-knop als je wilt weten wat er boven jouw huis vliegt.
- De hele route op de kaartHet spoor achter een toestel was altijd maar twintig kilometer lang, want verder dan dat kijkt de site niet. Klik je nu een toestel aan, dan verschijnt daarnaast de hele route als stippellijn: van het vertrekveld naar de bestemming, met een rondje op beide luchthavens en een knop om alles in beeld te brengen. De lijn volgt de bolling van de aarde, dus Londen–New York loopt netjes over Groenland in plaats van in een rechte streep over de Atlantische Oceaan. Let op: dit is de route die bij het vluchtnummer hoort, niet de weg die het toestel werkelijk vloog — vandaar de stippellijn naast het massieve eigen spoor. Past de route helemaal niet bij waar het toestel vliegt, dan krijg je in plaats van een lijn de uitleg waarom; dat gebeurt doordat maatschappijen hetzelfde vluchtnummer meerdere keren per dag gebruiken en de routegegevens er maar één van kennen.
- In 3D wisselen tussen luchtfoto en kaartOnderin de 3D-balk kun je nu bij 'ondergrond' kiezen tussen de luchtfoto en een topografische kaart met plaats- en straatnamen. Handig als je een toestel volgt: op een luchtfoto zie je het landschap wel, maar niet boven welk dorp je hangt. De kaart komt van PDOK en dekt Nederland; daarbuiten blijft de satellietfoto liggen. Op de lichte kaart worden de toestellen donker getekend, anders vallen ze weg tegen het wit.
- Meevliegen ver van huis: rustiger beeldVolg je een toestel tientallen kilometers van je plek, dan stonden de 3D-gebouwen scheef en zweefden ze in de lucht: ze zijn op het maaiveld van jouw plek gezet en dat klopt daar niet meer. Buiten vijftien kilometer staan de gebouwen nu uit en hou je de luchtfoto over, met een regeltje in beeld dat uitlegt waarom. En de camera zwiept niet meer heen en weer bij elke koersmeting: hij draait vloeiend mee in plaats van met sprongen.
- Rustiger beeld: kleinere labels en zachtere uitstootvakkenIn 3D stond bij elk toestel een blok met naam, type, hoogte en afstand, en bij een groepje toestellen dekten die blokken de vliegtuigen zelf af. Nu staat er standaard alleen de naam, krijgt het toestel dat je volgt of aanklikt de volledige regel, en verdwijnen labels die elkaar zouden overlappen — het dichtstbijzijnde toestel houdt zijn label. De uitstootvakken op de kaart lopen bovendien vloeiend van kleur en zijn een stuk doorzichtiger geworden, vooral als je ver uitzoomt.
- Elke nacht een reservekopieOpgeslagen plekken, logboeken en meldingen staan in één database, en die wordt nu elke nacht automatisch gekopieerd. Een korte link die je ooit hebt aangemaakt blijft dus werken, ook als er iets misgaat met de server.
- Hoe bijzonder is dit toestel hier?Bij elk toestel staat nu hoe vaak je dit type, deze maatschappij en dit exemplaar eerder boven jouw plek zag. Komt er iets over dat hier nog nooit geweest is, dan krijgt het een eigen label — en als je wilt ook een melding op je telefoon. Die staat bij de meldingen onder 'iets nieuws'.
- Een dag terugspelenOnder 'Afspelen' kun je een eerdere dag versneld terugkijken: de toestellen verschijnen op het moment dat ze in beeld kwamen en trekken over de kaart. Vanaf vandaag bewaart de site het spoor van elke waarneming een maand lang; van oudere dagen is alleen het punt van de dichtste passage bekend, en dan staat het toestel daar stil.
- Luchthavens: wie daalt er, wie is net vertrokkenOp de pagina's van Schiphol, Eindhoven, Rotterdam, Lelystad, Eelde, Maastricht en de vliegbases staat nu wie er in de daling zit, wie net is opgestegen en wat er op de grond staat. Afgeleid uit de hoogte boven het veld en de daal- of klimsnelheid die de toestellen zelf uitzenden.
- Toestelmodellen: neus weer de goede kant opDe AW139, de NH90-familie en de AS350 vlogen in 3D achterstevoren, en de PC-12 stond schuin. Alle twintig modellen zijn nagelopen en staan nu goed. Met dank aan de oplettende kijkers.
- De kaart in 3D is er flink op vooruitgegaanDit was de grootste verbetering van de week. In 3D lagen er twee luchtfoto's over elkaar: eentje van heel Europa en daaroverheen een scherpere van Nederland, die in een cirkel in de andere overliep. Foto's uit verschillende jaren, op verschillende detailniveaus, dus je zag banden, kleursprongen en gebouwen die niet op hun eigen dak stonden. Nu ligt er per gebied precies één foto. Boven Nederland is dat de luchtfoto van PDOK, en die kun je nu vier keer verder inzoomen dan eerst: tot ongeveer negen centimeter per beeldpunt, waarop je tuinstoelen en straatputten uit elkaar houdt. Boven Vlaanderen komt de luchtfoto voortaan van Digitaal Vlaanderen, en daarbuiten blijft het de satellietfoto. Geen naden meer, en van dichtbij een heel ander beeld.
- 3D op een touchscreen: één vinger draaien, twee vingers schuivenOp telefoon, tablet en touchscreen-laptop is de 3D-bediening nu voorspelbaar: met één vinger kijk je rond om het punt midden in beeld, met twee vingers verschuif je het beeld, en knijpen is zoomen. Met dank aan een tester uit België.
- Adressen buiten Nederland beter vindbaarZoek je een Belgisch, Duits of ander buitenlands adres, dan staan die resultaten nu bovenaan in plaats van onder drie Nederlandse straten met dezelfde naam.
- Volg elk toestel live in 3DBij elk toestel in de lijst en in het detailpaneel staat nu 🎥: meevliegen met precies dat toestel in 3D. In 3D zelf heeft elk toestel in de lijst ook een volg-knop; 'Volg' in de balk pakt het gekozen toestel, anders het dichtstbijzijnde.
- Echte toestelmodellen in 3DIn 3D krijgt elk toestel nu een model van zijn typefamilie: 737, A320, 777, 787, A350, A380, regionale jet, ATR, Cessna, PC-12, zakenjet, helikopters, F-35, F-16, Eurofighter en Hercules, op ware grootte. Met dank aan de makers op Sketchfab (CC BY, zie Hoe werkt dit).
- Wat kost dat verbruik?Bij het verbruik per toestel en bij de dagtelling staat nu ook wat die kerosine kost, tegen de groothandelsprijs (IATA Jet Fuel Price Monitor, ongeveer € 1 per liter).
- Volg mij: de plek schuift mee met je gpsOnder de 📍-knop staat nu 🧭 Volg mij. Onderweg schuift de plek dan mee met je telefoon, en zie je steeds alles binnen de gekozen straal van waar je nu bent. Stoppen kan met de knop in de balk bovenaan.
- Vaste plekken: Schiphol, Eindhoven, Volkel en meerOnder /boven/ staan twaalf vaste plekken (de luchthavens, de vliegbases en een paar grote steden) met elk een eigen pagina, logboek en statistiek. Handig als startpunt, en je kunt er ook meldingen voor instellen.
- Heel Nederland als startbeeldKom je zonder eigen plek binnen, dan zie je nu meteen alle toestellen boven Nederland. Kies je plek met de 📍-knop voor het beeld boven jouw huis.
- Weetjes en verbruik per toestelBij elk toestel van een bekend type staan motoren, stoelen, spanwijdte, gewichten en een schatting van het verbruik op dat moment: liters kerosine, CO₂ en NOx per minuut, vergeleken met autokilometers. Klik op het uitstootblok voor de rekensom (OpenAP, TU Delft).
- Uitstoot van vandaag boven jouw plekOp de live-pagina staat de optelsom van vandaag binnen jouw straal, en in het lagenmenu een kaartlaag met de geschatte CO₂ per vak van 5×5 km boven Nederland.
- Een specifiek toestel volgenBij de meldingen kun je nu een registratie, vluchtnummer of hex opgeven (max. 5). Je krijgt één melding zodra het ergens boven Nederland in de lucht is, los van je plek.
- KaartlagenBuienradar (KNMI), Natura 2000-gebieden en gemeente- en provinciegrenzen (PDOK) als lagen op de kaart; je keuze wordt onthouden.
- ISS in 3DOp de 3D-pagina kun je met het ISS meevliegen, of het vanaf je plek spotten als het boven de horizon staat, met een loodlijn naar het punt op aarde waar het recht boven hangt.
- Menu op de telefoonDe paginalinks en het zoekveld zitten op de telefoon achter het ☰-menu; de kop schuift niet meer zijwaarts.
- Druk? Dan wat rustiger verversenBij veel bezoekers tegelijk ververst het beeld iets minder vaak (10 of 15 in plaats van 5 seconden) en zegt de site dat erbij. Onzinnige snelheden van een defecte transponder worden niet meer getoond.
- Jouw plekkenEen opgeslagen plek heeft een korte link met kopieerknop, en onder de 📍-knop staat de lijst met plekken die je in deze browser hebt aangemaakt.
- Als app op je telefoon, met meldingenVia 🔔 zet je de site in drie stappen op je beginscherm en kies je waarvoor je een melding wilt: alles dat overkomt, militair, helikopters of laagvliegers.
- Plekken in heel EuropaEen plek kiezen kan overal in Europa; daarbuiten zegt de site dat er geen data is. Zoeken op adres of plaats werkt ook buiten Nederland.
- 3D: kwaliteit en satellietenKwaliteitsprofiel (auto/laag/hoog), gevelschaduw op de 3D BAG-gebouwen, Google Photorealistic 3D Tiles als keuze, en satellieten alleen als ze nu echt met het blote oog te zien zijn.